راهنمای داوران
ارجاع نسخهٔ ارسالی مقاله به داور از طریق سامانهٔ ویراستاری برخط صورت میپذیرد که بهوسیلهٔ آن، ویراستار(ان) و داوران از طریق اعلانهای رایانامهای، شامل جدول زمانی و موعد تحویل داوری، در ارتباط قرار میگیرند. بهمنظور سادهسازی فرایند داوری، هر یک از داوران منتخب، رایانامهای حاوی اطلاعات پایۀ مقاله و دستورالعملهای مختصری دربارهٔ نحوهٔ استفاده از پیوندهای ارائهشده دریافت میکنند. اعلانهای رایانامهای شامل پیوند نشانی اینترنتی (URL) به مقالهٔ تعیینشده و دستورالعملهای گامبهگامی است که اقدامات موردنیاز برای هر مرحله را تشریح میکند. همچنین از داوران خواسته میشود پیش از پذیرش داوری، هرگونه تضاد منافع را اعلام نمایند. بهطور معمول، هر مقاله توسط دو یا سه داور متخصص بررسی میشود تا تصمیمی سریع و دقیق در موعد مقرر اتخاذ گردد. از آنجا که تصمیم نهایی عمدتاً بر اساس داوریها گرفته میشود، داوران باید توجه داشته باشند که آیا مقالهٔ ارجاعشده از لحاظ علمی بهاندازهٔ کافی قوی است و آیا کیفیت نگارش آن قابلقبول میباشد.
داور منتخب، درخواست داوری را که از طریق سامانهٔ ویراستاری تولید شده است دریافت میکند و انتظار میرود که یا با کلیک روی پیوند «داوری را انجام میدهم» یا «امکان انجام داوری را ندارم» در سامانهٔ ویراستاری برخط، موافقت یا مخالفت خود را اعلام نماید. دسترسی به متن مقاله از طریق کلیک روی پیوند موجود در اعلان رایانامهای، یا پس از پذیرش داوری، یا ورود به پروفایل تعیینشده امکانپذیر است. وقتی داوری موافقت میکند مقاله را داوری نماید، از او خواسته میشود که داوری را در بازهٔ زمانی معیّن، که بین ۳ تا ۴ هفته است، ارائه دهد.
داوران میتوانند نظرات/اصلاحات خود را مستقیماً روی نسخهٔ پیدیاف (PDF) مقاله و/یا در فایل مایکروسافت ورد (.doc/.docx) درج نمایند. برای درج نظر روی فایلهای پیدیاف، لطفاً از ابزارهای نظرات و نشانهگذاری (Comments & Markup) نرمافزار ادوبی آکروبات/یا آکروبات ریدر استفاده کنید. نظرات در فایلهای مایکروسافت ورد باید با استفاده از ابزار ثبت تغییرات (Track Changes) و ابزارهای نظردهی مرتبط در منوی بازبینی (Review Menu) مشخص شوند. از داوران انتظار میرود بر کیفیت علمی مقاله، ساختار کلی آن (رجوع شود به راهنمای نویسندگان)، و نگارش شفاف و دانشگاهی تمرکز نمایند. داوران مسئول ویرایش کامل زبانی نیستند؛ در عوض، ارائهٔ گزارشی که نیاز به ویرایش زبانی را نشان دهد، بسیار مغتنم است. نویسندگان موظف هستند پیش از ارسال، کلیهٔ اصلاحات زبانی و دستوری مربوط به زبان انگلیسی را در نسخهٔ خود اعمال نمایند. در مورد مقالهای که با دقت نگارش شده باشد، تلاش داوران برای تشخیص اشکالات بسیار جزئی سبکی و املایی بسیار قدردانی میشود.
گزارش داور باید با خلاصهای بسیار مختصر از نقاط قوت و ضعف مقاله آغاز شود. سپس از ایشان خواسته میشود نظرات سازندهٔ خود را در مورد اصالت، نوآوری، ساختار، ارجاع به پژوهشهای پیشین، بحث دربارهٔ یافتههای جدید، کیفیت تصاویر، و غیره بیفزایند. لطفاً اطمینان حاصل کنید که نام، حروف اختصاری، یا هر نشانهٔ دیگری که بتواند هویت داور را آشکار سازد، در بخش تنظیمات (Options) پردازشگر ورد یا پیدیاف خود حذف شود.
مجموعهای از پرسشنامههای استاندارد برخط در اختیار داور قرار میگیرد تا به آنها پاسخ دهد. نظرات تکمیلی را میتوان از طریق فرمهای برخط خطاب به نویسنده(گان) و/یا سردبیر/ویراستار موضوعی ارسال کرد. فایلهای ضمیمه (نسخهٔ اصلاحشده/نظردهیشدهٔ مقاله، داوریها در یک فایل متنی جداگانه، و فایلهای الحاقی پشتیبان داوری) را میتوان با کلیک روی دکمهٔ مرور (Browse)، سپس انتخاب و بارگذاری، ارسال نمود.
تصمیم نهایی داور با انتخاب یکی از پنج گزینهٔ توصیهنامه نهاییسازی میشود: ۱. پذیرش، ۲. اصلاح جزئی، ۳. اصلاح اساسی، ۴. رد، ۵. رد همراه با توصیه به ارسال مجدد. داوری ارسالشده پس از ثبت، قابل تغییر یا لغو نمیباشد. به محض اینکه داوری، گزارش داوری مقاله را ارسال کند، رایانامهای و تقدیرنامهای از نشریه دریافت میکند. این داوری بهزودی در پروفایل وی ظاهر میشود. گزارشهای ارسالشده بهطور خودکار نیز متعاقباً نیاز به تأیید توسط داوران دارند.
برخی مسائل حیاتی، از جمله کیفیت علمی پایین، مغایرت با حوزۀ موضوعی نشریه، یا متن ضعیف از نظر نگارشی، از دلایل اصلی رد مقاله بهشمار میروند.
تصمیم نهایی در مورد پذیرش یا رد مقاله، بر اساس نظرات کلیهٔ داوران، بر عهدهٔ سردبیر یا ویراستار موضوعی است. در بسیاری از موارد، مقاله بر اساس نظرات داوران برای اصلاح جزئی یا اساسی به نویسنده(گان) بازگردانده میشود. نویسنده(گان) موظفاند بر اساس نظرات، مقاله را اصلاح کنند، یا دلایل/شواهد و مراجع مرتبطی ارائه دهند که نشان دهد چرا هر یک از نظرات/نکات اصلاحی قابلپذیرش نیست. نسخهٔ اصلاحشدهٔ مقاله باید توسط نویسنده(گان) در موعد مقرر (حداکثر ۶۰ روز) ارسال شود. ارائهٔ نامهٔ پاسخ شامل پاسخ مختصر به هر یک از نظرات داوران (پاسخ به داوران.pdf) نیز در زمان ارسال مجدد ضروری است. در صورت لزوم، در دور دوم داوری، ممکن است از یک داور نماینده (بنا به درخواست خود وی یا به انتخاب سردبیر) خواسته شود تا نسخهٔ اصلاحشدهٔ مقاله توسط نویسنده(گان) را در مقابل توصیههایی که در دور اول داوری ارائه کرده است، ارزیابی نماید.
داور ممکن است از طریق پروفایل خود به اطلاعات مربوط به مقالههایی که داوری کرده است، دسترسی داشته باشد.
پیش از شروع داوری، لطفاً الزامات گزارشدهی ما را که در ادامه ذکر شده است، مرور نمایید:
-
هرگونه تضاد منافع احتمالی مرتبط با محتوای مقاله یا نویسندگان را افشا کنید.
-
داوران نباید از ابزارهای هوش مصنوعی یا مبتنی بر هوش مصنوعی برای داوری نسخههای ارسالی یا تهیهٔ گزارشها استفاده کنند. داوران مسئولیت کامل گزارشهای خود را بر عهده دارند و استفاده از هوش مصنوعی در این زمینه، محرمانگی داوری را نقض میکند.
-
لحنی بیطرفانه حفظ کنید و بازخوردی سازنده ارائه دهید تا به نویسندگان در بهبود کارشان کمک کند.
-
داوران نباید استناد به آثار خود، آثار همکاران نزدیک، یا سایر نویسندگان را پیشنهاد دهند، مگر اینکه برای بهبود مقاله ضروری باشد.
-
اطمینان حاصل کنید که نظرات شما بهگونهای دقیق و کامل هستند که نویسندگان بتوانند بهوضوح آنها را درک کرده و به نکات مطرحشده پاسخ دهند.
اخلاقیات و مسئولیتهای داوران
داوری نباید تحت تأثیر مسائل غیرعلمی مرتبط با منشأ مقاله (قومی، ملیتی، سیاسی، مذهبی و غیره) قرار گیرد. در صورت ناسازگاری موضوع مقاله با تخصص داوران، باید در اولین فرصت مراتب را به دفتر نشریه اعلام نمایند. ما از داوران دعوتشده تشویق میکنیم که جزئیات و اطلاعات دقیقی دربارهٔ زمینۀ تخصصی خود ارائه دهند. واضح است که جعل هویت شخص دیگر، تخلفی جدی محسوب میشود. از داوران دعوت میشود که داوریهای دقیق و بیطرفانه را در بازهٔ زمانی معیّن انجام دهند. نظرات و پیشنهادات داوران باید صریح، شفاف و غیرتحریکآمیز بوده و از هرگونه اظهارنظر توهینآمیز یا افتراآمیز پرهیز کنند. گزارشهای توهینآمیز یا فاقد اطلاعات مفید توسط داور(ان) ابطال خواهد شد. داوران موظفاند بهشدت از افشای اطلاعات منتشرنشده پیش از انتشار خودداری کنند. همچنین نباید از دادهها/اطلاعات/ایدههای بهدستآمده از مقاله برای منافع خود و/یا اشخاص ثالث استفاده نمایند.